Bát Tô Sứ Trắng: Chọn Cỡ Bát Con, Tô Ăn Phở Cho Bữa Cơm Nhà

Một bộ bát tô trắng đủ dụng cho bữa cơm Việt thường gồm ba đến bốn cỡ. Bát con đường kính khoảng chừng nắm tay để cơm và món ăn khô — cỡ này vừa tay trẻ con, vừa làm bát gia vị. Tô cỡ vừa cho bún, phở, mì bữa sáng — miệng tô rộng đủ chỗ cho rau và nước dùng. Tô lớn hoặc âu cho canh, thức ăn chung đặt giữa mâm. Nếu nhà hay đãi khách hoặc có ông bà ở cùng, thêm cỡ tô "phở đàn ông" miệng rộng hơn một chút. Nguyên tắc chung: đo theo thói quen ăn nhà mình thay vì mua theo bộ sẵn — nhiều bộ bán sẵn có đủ sáu cỡ mà nhà chỉ dùng mãi ba cỡ, phần còn lại nằm sâu tủ.

Khi mua trực tiếp, một mẹo dân dã vẫn hiệu quả: úp thử chiếc bát lên lòng bàn tay. Bát cơm úp vừa che bàn tay là cỡ dễ dùng nhất cho người lớn; to hơn thì hợp tô hơn là bát. Với mua online, so sánh đường kính miệng ghi trên mô tả với chiếc bát nhà đang dùng — hai ba centimet khác nhau nhìn nhỏ trên số nhưng rất khác trên tay.

Không phải màu trắng nào cũng như nhau. Men trắng trong cho bề mặt bóng, ánh xanh rất nhẹ, nhìn sắc và hiện đại — hợp bàn ăn tối giản, nội thất sáng màu. Men trắng ngà (ngà voi) lại ngả ấm, dịu mắt hơn, đặt cạnh đồ gỗ cũ và mâm tre rất hợp — nhiều nhà chọn ngà vì vết nước và vết dùng hằng ngày khó lộ bằng men trắng trong. Ngoài ra còn men trắng mờ matte bề mặt nhám mịn, trông sang nhưng để lâu cần lau kỹ hơn vì bám dấu nước.

Chọn tông nào nên nhìn vào chiếc bàn và màu tủ nhà mình: bếp gỗ trầm, mâm tre thì ngà ấm áp hơn; bàn đá, ghế tối màu thì trắng trong gọn gàng hơn. Và nếu nhà đã có vài món trắng cũ, cứ mang theo một chiếc ra tiệm so trực tiếp — cùng ghi là "trắng" mà các lò khác nhau cho tông khác nhau, đặt cạnh nhau mới thấy rõ.

Sức mạnh thật sự của bộ bát trắng là khả năng "hòa" — bạn có thể phối chiếc tô trắng với đĩa gốm vẽ lam, với bát men nâu đất, với khay tre, và bàn ăn vẫn nhìn liền mạch. Vì thế khi tân trang tủ bát, nhiều gia đình chọn lối "trắng làm nền, màu làm điểm": bộ bát tô chính toàn trắng, thêm hai ba đĩa hoặc bát họa tiết cho mâm đãi khách. Cách này cũng kinh tế hơn mua nguyên bộ trang trí — phần trắng dùng mỗi ngày giá nhẹ, phần họa tiết dùng theo dịp.

Về sắp tủ, bát tô trắng nên rửa sạch, lau khô rồi úp ngay ngắn theo cỡ — úp giúp men không trầy viền, và lấy dùng tiện theo thứ tự. Gia đình có trẻ nên để bát con nhựa hoặc bát sứ dày ở tầng dưới cùng cho bé tự lấy; tầng trên dành tô lớn ít dùng. Chỉ một thói quen nhỏ này mà tủ bát gọn gàng và các món dùng được bền lâu hơn hẳn.

Bát trắng đẹp ở sự sạch, và giữ được sự sạch ấy chủ yếu là chuyện thói quen. Rửa sớm sau bữa ăn — để canh, nước tương khô trên men qua đêm là nguyên nhân số một của vết ố vàng nhạt. Tránh nêm nếm đồ quá chua mặn rồi để lâu trong bát; nếu món gì bám màu như cà ri, nghệ, rửa ngay bằng nước ấm thay vì để đến bữa sau. Vết tea/coffee lâu ngày nếu có, ngâm nước ấm chút giấm rồi lau nhẹ là thường sạch trở lại — không cần dụng cụ cạo mạnh làm xước men.

Về máy rửa bát: bát sứ men trắng thông thường chịu được máy rửa, nhưng nên chừa khoảng giữa các chiếc để không va chạm; những món có viền vàng, vẽ tay hoặc men rạn thì rửa tay sẽ giữ được lâu hơn. Cất bát tránh chồng quá cao — chồng chén cao ngang vai là mức tối đa an toàn. Bộ bát trắng được đối xử tử tế thì dùng nhiều năm vẫn sáng như mới комплект, và đó là lý do nó xứng đáng làm xương sống của tủ bát nhà Việt.

Chọn bát tô sứ trắng nghe tưởng đơn giản, nhưng làm đúng vài nguyên tắc — cỡ theo món, tông theo bếp, bảo quản theo thói quen — thì bộ bát ấy phục vụ bữa cơm nhà nhiều năm mà vẫn đẹp. Nếu đang hoàn thiện tổng thể bộ bàn ăn, xem thêm cách chọn bộ bàn ăn gốm cho gia đình và gợi ý bát đĩa ăn cơm đĩa cánh sen; những ai mê men trắng có thể bắt đầu từ chuyện chọn tô sứ cho bữa sáng. Danh mục bài viết về gốm sứ gia đình của Vietclay luôn có thêm góc nhìn mới cho tủ bát nhà bạn.